مرداد
۱۶
۱۳۹۳

کاربرد نولی سومی در اصلاح نباتات و سیتوژنتیک

کاربرد نولی سومی در اصلاح نباتات و سیتوژنتیک

مقدمه

در تکامل گونه های طبیعی گیاهان، تغییرات کروموزومی در دو سطح اتفاق می افتد. در یک سطح تغییرات کروموزومی شامل تمام کروموزوم های یک یا چند ژنوم (یوپلوییدی ) بوده و در سطح دیگر تغییرات کروموزومی شامل فقط یک یا چند کروموزوم ( آنیوپلوییدی ) می باشد . با توجه به تغییر تعداد کروموزوم ها، آنیوپلویید ها در کلاسهای متفاوتی تقسیم بندی می شوند.

آنیوپلوییدی

nulisomi

نولی سومی

فردی است که فاقد دو کروموزوم  همتاست و از خود گشنی منوسومی ها به دست می آید. با وجود این که حالت نولی سومی در دیپلوییدها کشنده است. اما موجودی مثل گندم هگزاپلویید که رفتار میتوزی مشابه دیپلوییدها دارد آنیوپلویید را تحمل می کند. در نولی سومی های این گیاه چهار کروموزوم همیولوگ باقی مانده که جفت از دست رفته را جبران می نماید.

منشا ومنابع تولید نولی سومی

بهترین منبع تولید نولی سومی، مونوسومی ها هستند که در اثر خود باروری با فراوانی کمی نولی سومی می دهند منو تلو سومی یا منو ایز وسومی ها نیز نتاج های  نولی سومی را تولید می کنند  و در گندم برای تولید نولی سومی ها استفاده شده است.

  • خودبه خودی ( تصادفی )
  • موتاژن های شیمیایی و اشعه
  • هاپلوئید ها، پلی پلوئید ها و آنیوپلوئیدها
  • لاین های آسیناپتیک و دسیناپتیک
  • هیبریدهای درون و بین گونه ای
  • سیستم ژنتیکی

شناسایی نولی سومی

در گندم بیشتر نولی سومی ها می توانند به راحتی با استفاده از صفات مورفولوژیکی مرتبط با شکل گیاهچه، شکل گیاه بالغ و به خصوص شکل خوشه ،شناسایی می شوند. بیشتر نولی سومی ها اندازه بنیه گیاه را کاهش داده اند و خصوصیات نولی سومی های متناظر را تشدید کرده اند . نولی سومی های خاص معمولابه وسیله خصوصیات خوشه شناسایی می شوند. اگر چه در یولاف نولی سومی می توانند به وسیله بنیه گیاه در مرحله گیاهچه ای شناسایی شوند.

در گندم بهاره چینی، گیاهان نولی سومی را می توان با استفاده از ویژگی های مورفولوژیک (در مراحل مختلف جوانه زنی تا بلوغ ) از گیاهان طبیعی و یا از مونوسومی های مشابه تشخیص داد ( ارتفاع کوتاه، خوشه هایی با فشردگی کمتر و برگ های باریکتر).

nulisomi2

مشخصات مورفولوژیکی نولی سومی های گندم نان (رقم بهاره چینی)

گروه همیولوگی مشخصات مورفولوژیکی
D1B,1A, 1 ارتفاع کوتاه تر، خوشه ها با فشردگی کمتر، پوشینه خشن تر و نر وماده عقیم
D2B,2A,2 فنوتیپ پا کوتاه، پنجه زنی کمتر، نر بارور و ماده عقیم، خوشه های باریک وضعیف، پوشینه های بسیار نازک
D3B,3A,3 در مرحله گیاهچه ای دارای برگهای خشن، باریک وکوتاهدر مرحله بلوغ پاکوتاه و دارای برگهای باریک و خوشه کوتاه هستند
D4B,4A,4 برگهای باریک، ساقه های استوانه ای، پاکوتاه و نر عقیم
D5B,5A,5 برگهای باریک، ساقه استوانه ای، دیر رس، خوشه های کوچکتر با بذر های کوچک و ماده بارور و نر عقیم
D6B,6A,6 برگهای باریک، ساقه استوانه ای، پوشینه های نسبتا باز و تماما ماده بارور
D7B,7A,7 در مرحله گیاهچه  کمی با گیاه نرمال تفاوت نشا ن می دهد و به واسطه ی کاهش مفدار در ویگور و ارتفاع و ویژگی های  منحصر به فرد خوشه شناسایی می شوندباروری بذر در B7وd7 تقریبا طبیعی ولی در A7بسیار کمتر است

 

رفتار میوزی نولی سومی

فرآیند میوز بر خلاف انتظار،  ممکن است موجب نصف شدن تعداد کروموزوم ها نشود. زیرا جدا شدن کروموزوم های مشابه در آنافاز اول و جدا شدن کروماتیدهای مشابه در آنافاز دوم  بعضی وقت ها

  •  در اثر کندی حرکت آنها به قطبین
  • اختلال در حرکت موجی شکل تارهای دوکی شکل
  • اصولا در نتیجه عدم تشکیل تارهای دوکی  شکل گاهی دچار اشکال می شود.

عوامل متعددی مانند مواد شیمیایی (کلشی سین) و شوک های حرارتی، گرما، سرما باعث ایجاد نولی سومی می شوند.

nulisomi3

nulisomi4

nulisomi6

nulisomi6

رفتار  آمیزشی نولی سومی

نولی سومی ها به طور کامل بارور نیستند و در گندم حدود نیمی از 21 نولی سومی یا نر عقیم ویا ماده عقیم هستند بنابراین همه نولی سومی ها را نمی توان به وسیله خود باروری نگهداری کرد حتی آنهایی که بارورند ممکن است ناپایداری میوزی نشان دهند به طوری که همه نتاج آنها نولی سومی نخواهند بود. از 21 نولی سومی در گندم تا به طور قابل قبولی پایدار محسوب می شوند.

در یولاف نیز بیشتر نولی سومی ها بذر نمی دهند و بنابراین عقیم هستند.اما در شرایط محیطی خاص مثل دمای پائین درصدی تشکیل بذر مشاهده شده است

کاربرد  نولی سومی

نولی سومی ها برای تعیین جایگاه ژن در کروموزوم مورد استفاده قرار می گیرند . برای مثال تعیین محل استقرار ژن های غالب در گندم چینی بهاره که سری کامل 21 تایی آنها تهیه شده،  به کار رفته است.

برای تشخیص همبستگی ها هم از طریق نسبت های ژنتیکی نتاج غیر عادی و هم از رابطه یک کروموزوم با فنوتیپ خاص مربوطه صورت می گیرد.

نولی سومی ها برای تعویض کروموزوم ها مورد استفاده قرارمی گیرند.

منبع: برگرفته از سمینار یکی از دانشجویان دانشگاه زابل

درباره نویسنده: مهدي مشگين

۲ دیدگاه + فرستادن دیدگاه

  • میخواستم خواهش کنم در مورد nullisomic-tetrasomic lines توضیح بفرمایید
    با تشکر

    • سلام
      لطفا در گروه تلگرامی اگریسافت عضو شوید و در آنجا موضوع خود را مطرح کنید. البته سعی می کنم در کانال تلگرامی این موضوع را توضیح دهم.

فرستادن دیدگاه

اطلاعيه

1. در صورت خريد چندين جزوه بصورت يكجا، مي توانيد به سايت فروشگاهي اگريسافت مراجعه فرماييد:
agrifile.ir

2. سفارش پرينت، طلق و فنر جزوات و ارسال با نازل‌ترين قيمت پذيرفته مي شود.
نحوه سفارش/

فرهنگ واژگان تخصصي

تازه هاي اگريسافت

> فروشگاه كتاب

> ترجمه تخصصی مقالات فارسی به انگلیسی

> مشاوره در زمينه مقالات ISI :
ـ استخراج مقاله از پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری و طرح های پژوهشی؛
ـ ویرایش علمی مقالات متقاضیان قبل از ارسال به مجلات؛
ـ انتخاب مجلات ISI متناسب با کیفیت مقالات و همچنین زمان متقاضیان؛
ـ تشخیص اعتبار مجلات ISI ؛
ـ اطلاع رسانی در مورد مجلات خارج شده از لیست ISI ؛
ـ ارسال مقالات و پیگیری اخذ اصلاحات داوران؛
ـ انجام اصلاحات داوران و ادیتور مجلات تا زمان اخذ پذیرش نهایی و همچنين آناليز ديتا ؛
ـ اطلاع رسانی به موقع در مورد لیست سیاه وزارت علوم و دانشگاه ها.

آخرین دیدگاه‌ها

فعالسازی فرهنگ واژگان Breedic

برای فعال سازی نرم افزار اینجا کلیک نمایید.

فعالسازي فرهنگ واژگان Biodic

1. نسخه اینترنتی

2. نسخه CD